Porozmawiajmy
Co to jest cesja?
Cesja wierzytelności to instrument stosowany w obrocie prawnym. Cesja jest sprzedażą wierzytelności, więc jej przelaniem na rzecz innego, nowego wierzyciela, gdy dłużnik pozostaje ten sam. Co do zasady zgoda dłużnika na przelew wierzytelności nie jest wymagana, należy jednak go zawiadomić o tym przelewie, aby spełniał on świadczenie na rzecz nabywcy wierzytelności. Co w przypadku, gdy do cesji wierzytelności dochodzi w toku postępowania egzekucyjnego? Przeczytaj artykuł!
Cesja wierzytelności na etapie postępowania sądowego
Kluczowym momentem dla dochodzenia wierzytelności przez dotychczasowego lub nowego wierzyciela jest sytuacja doręczenia pozwu. Gdy strony zawierają umowę cesji wierzytelności, co do której toczy się postępowanie sądowe wszczęte przez zbywcę wierzytelności, istotnym momentem jest chwila doręczenia pozwu pozwanemu, czyli dłużnikowi. Doręczenie pozwu wiążę się w tej sytuacji z zawisłością sporu — zakazem wytoczenia powództwa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami, i dla oceny dopuszczalności zmiany podmiotowej po stronie powodowej.
Doręczenie pozwu w postępowaniu sądowym
Skutek doręczenia pozwu reguluje art. 192 pkt. 3 Kodeksu postępowania cywilnego, gdzie z chwilą doręczenia pozwu, zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy. Nabywca wierzytelności może wejść w miejsce zbywcy tej wierzytelności za zezwoleniem pozwanego. Omawiany przepis nie wywołuje skutków w sferze prawa materialnego, jedynie skutki procesowe.
Postępowanie sądowe z udziałem wierzyciela i dłużnika
Mimo przelania wierzytelności, dotychczasowy wierzyciel może dalej występować jako powód w sprawie, jednak skutki postępowania będą wiązały już nabywcę wierzytelności.
Gdy cesja wierzytelności nastąpiła po doręczeniu pozwu, to zbywca wierzytelności może w dalszym ciągu dochodzić tej wierzytelności na drodze postępowania sądowego, jako powód. Wydane przez sąd orzeczenie będzie obejmować dotychczasowe strony, jednak bezpośredni skutek będzie odnosił się względem nabywcy wierzytelności. Sytuacja ta jest określona jako prawomocność rozszerzona. Sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz nabywcy.
Przejście uprawnienia w czasie postępowania sądowego należy wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym podpisem urzędowo poświadczonym. W praktyce oznacza to, uzyskanie notarialnego poświadczenia podpisów pod umową cesji wierzytelności.
Wstąpienie nabywcy wierzytelności w miejsce powoda
Inną sytuacją jest wstąpienie nabywcy wierzytelności w miejsce powoda w toku postępowania sądowego dotyczącego wyegzekwowania należności. W przypadku cesji wierzytelności po doręczeniu pozwu możliwa jest zmiana podmiotowa po stronie powodowej, czyli powodem staje się nabywca wierzytelności, a nie dotychczasowy wierzyciel. W tym przypadku nabywca wstępuje do procesu w miejsce zbywcy wierzytelności za zezwoleniem pozwanego, jednak wymagana jest też zgoda dotychczasowego wierzyciela, czyli zbywcy.
W praktyce nabywca wierzytelności składa pismo do sądu, w którym wnosi o zezwolenie strony przeciwnej na jego wejście do procesu w miejsce zbywcy. Załącza do wniosku pisemne oświadczenie wyrażające zgodę zbywcy, bo zgoda może być wyrażona w sposób dorozumiany — przez podejmowanie czynności procesowych.
Interwencja uboczna
Kolejnym scenariuszem w przystąpieniu nabywcy do postępowania sądowego w sprawie wierzytelności jest interwencja uboczna nabywcy w odpowiedzi na to, że pozwany nie wyraża zgody na podstawienie procesowe.
Innym rozwiązaniem jest też przypozwanie cesjonariusza przez cedenta, czyli zawiadomić go o toczącym się procesie i wezwać go do wzięcia udziału w nim po stronie powoda.
Skutek sprzedaży wierzytelności przed doręczeniem pozwu
Skutkiem sprzedaży wierzytelności przed doręczeniem pozwu pozwanemu jest taka, że dochodzi do utraty legitymacji procesowej dotychczasowego wierzyciela — sprzedającego wierzytelność. Cesja przed doręczeniem pozwu powoduje utratę legitymacji procesowej zbywcy wierzytelności, która powoduje oddalenie powództwa.
Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, czyli np. przerwanie biegu terminu przedawnienia.
W tym przypadku powód — cedent, powinien cofnąć powództwo, a nowe powództwo powinien wytoczyć cesjonariusz, gdyż to jemu przysługuje czynna legitymacja procesowa — powództwo przeciwko dłużnikowi.
Prawnik od wierzytelności
Porozmawiaj o swojej wierzytelności z prawnikiem. Wsparcie prawne pomoże Ci w zrozumieniu Twojej sprawy i możliwych rozwiązań.
Niedopuszczalność przekształceń podmiotowych w postępowaniu sądowym
W przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, stosuje się odrębne postępowanie, czyli postępowanie uproszczone. Istotnym elementem w tym postępowaniu dla przekształceń podmiotowych przy realizacji umowy cesji jest to, że wyżej wymienione sposoby wejścia nabywcy wierzytelności nie mają zastosowania. Gdy do zbycia wierzytelności doszło przed doręczaniem pozwu, powód traci legitymację procesową czynną, bez możliwości wstąpienia do procesu nabywcy wierzytelności w tym postępowaniu uproszczonym.
Nie zamyka to jednak drogi do wyegzekwowania należności przez nabywcę wierzytelności, jednak należy wykorzystać inne mechanizmy prawne.
Cesja wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym
Skutki egzekucji wierzytelności zależą od miejsca w czasie, w którym doszło do przekształceń podmiotowych po stronie wierzyciela.
Klauzula wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności
Dokonanie cesji wierzytelności w toku sprawy przed wydaniem tytułu egzekucyjnego lub po jego powstaniu umożliwia nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności. Przelew wierzytelności musi być wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.
Cesja po powstaniu tytułu wykonawczego
W przypadku, gdy do przelewu wierzytelności dochodzi po powstaniu tytułu wykonawczego, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nowy wierzyciel może skutecznie złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji również na podstawie dokumentu urzędowego.
Przelew wierzytelności w toku postępowania egzekucyjnego
Gdy cesja następuje po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nabywca może wstąpić do postępowania na miejsce zbywcy za jego zgodą. Nabywca musi legitymować się dokumentem urzędowym. W tym przypadku zgoda dłużnika nie jest wymagana, bo zmiana podmiotowa następuje z mocy samego prawa. Komornik powinien zawiadomić dłużnika o zmianie wierzyciela długu.
Jeśli zbywca wierzytelności nie wyrazi zgody, to postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone. W tym przypadku cesjonariusz będzie zobowiązany do wystąpienia do sądu o nadanie klauzuli wykonalności już na swoją rzecz.
Prawnik od cesji wierzytelności
Wyegzekwowanie należności jest czasochłonnym procesem, wielu wierzycieli sprzedaje swoje wierzytelności, by utrzymać swoją płynność finansową. Cesja wierzytelności w toku postępowania sądowego lub egzekucyjnego jest możliwa, jednak wymaga precyzji działania i wyboru optymalnej strategii narzędzi prawnych.
W opracowaniu strategii prawnych wspieram jako doświadczony prawnik w postępowaniach windykacyjnych. Skontaktuj się z prawnikiem od windykacji!
